Có những sáng kiến bắt đầu từ phòng thí nghiệm, từ những dây chuyền công nghệ hiện đại. Nhưng cũng có sáng kiến đơn giản chỉ bắt đầu từ một tờ giấy in hỏng và một câu hỏi rất đời thường: Bỏ đi thì phí, liệu có thể làm được gì với nó?

Câu chuyện nhỏ ấy đang diễn ra tại Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Bộ Công Thương (trước đây là Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công).

Những chiếc hộp nhỏ trên bàn làm việc

Ai có dịp ghé qua Cục có thể sẽ hơi ngạc nhiên khi thấy trên bàn làm việc của nhiều công chức những chiếc hộp giấy nhỏ xinh, vuông vắn, được xếp ngay ngắn.

Chiếc đựng ghim kẹp giấy, chiếc để băng dính, bút, tẩy, chiếc gom những vật dụng bé xíu vốn rất dễ nằm lẫn đâu đó trong ngăn kéo.

Nhìn kỹ hơn mới thấy, những chiếc hộp ấy chẳng phải đồ mua ở cửa hàng văn phòng phẩm. Chúng được gấp từ giấy photocopy hỏng, những bản in lỗi hay tài liệu không còn sử dụng.

Thay vì kết thúc “nhiệm vụ” trong thùng rác, những tờ giấy được trao thêm một vòng đời.

Người nghĩ ra cách làm này là chị Đồng Thị Minh Hà, công chức Văn phòng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số.

Ban đầu cũng chẳng phải một sáng kiến được lên kế hoạch hay phát động thành phong trào. Chị Hà chỉ thấy những tờ giấy đã in một mặt bỏ đi thì tiếc. Chị thử gấp chúng thành những chiếc hộp nhỏ để đựng đồ dùng trên bàn làm việc.

Hộp dùng được. Bàn lại gọn hơn.

Đồng nghiệp nhìn thấy, thích thú rồi làm theo.

Cứ thế, từ một chiếc hộp trên một bàn làm việc, những chiếc hộp giấy nhỏ dần xuất hiện ở nhiều góc phòng. Có người dùng đựng ghim kẹp, người để bút, người tận dụng giấy cũ gấp thành hộp đựng rác nhỏ.

Không cần mua thêm vật liệu. Không mất nhiều thời gian. Cũng chẳng cần một hướng dẫn phức tạp.

Chỉ là thay vì cầm tờ giấy cũ và bỏ vào thùng rác, người ta dừng lại thêm một chút để nghĩ xem: Nó còn có thể dùng làm gì nữa?

Sáng tạo đôi khi chỉ là làm tốt hơn một chút

Những chiếc hộp giấy nhỏ có lẽ không giúp tiết kiệm một khoản tiền lớn. Cũng khó có thể đo đếm hiệu quả bằng những con số thật ấn tượng.

Nhưng điều đáng quý nằm ở một cách nghĩ.

Một vật tưởng đã hết giá trị vẫn có thể hữu ích nếu chúng ta nhìn nó theo một cách khác.

Trong văn hóa cải tiến của Nhật Bản, một thay đổi dù rất nhỏ, nếu giúp công việc thuận tiện hơn, tiết kiệm hơn hay hiệu quả hơn đều đáng được trân trọng. Không phải sáng kiến nào cũng cần là một phát minh lớn. Những cải tiến nhỏ, được thực hiện thường xuyên và bởi nhiều người, có thể tạo nên những thay đổi lớn hơn rất nhiều.

Nhìn theo cách ấy, việc chị Hà gấp những tờ giấy cũ thành hộp đựng đồ cũng là một sáng kiến giản dị.

Nó giúp bàn làm việc ngăn nắp hơn. Giấy được sử dụng thêm một lần trước khi trở thành rác thải. Quan trọng hơn, nó gợi cho những người xung quanh một thói quen: đừng vội bỏ đi, hãy thử nghĩ thêm một cách sử dụng.

Đổi mới sáng tạo, suy cho cùng, cũng bắt đầu từ cách nghĩ như vậy.

Trong một nhà máy, một công nhân có thể nhận ra chỉ cần thay đổi vị trí một dụng cụ là thao tác thuận tiện hơn. Một kỹ thuật viên có thể tìm ra cách điều chỉnh thiết bị để giảm nguyên liệu hao hụt. Một cán bộ văn phòng có thể bỏ bớt một bước trong quy trình để đồng nghiệp đỡ mất thời gian. Và một tờ giấy in hỏng có thể trở thành chiếc hộp nhỏ nằm ngay ngắn trên bàn.

Mỗi việc chỉ tốt hơn một chút. Nhưng nếu mỗi người đều nghĩ cách để công việc của mình tốt hơn một chút mỗi ngày, những cái “một chút” ấy sẽ cộng lại thành một thay đổi đáng kể.

Bởi vậy, hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không nhất thiết phải bắt đầu bằng một điều gì thật lớn lao.

Có thể bắt đầu ngay trên bàn làm việc của mỗi người.

Từ việc tiết kiệm một tờ giấy, giảm một thao tác thừa, sắp xếp lại một góc làm việc, đề xuất một cách làm thuận tiện hơn hay tìm thêm một vòng đời cho thứ tưởng chừng đã phải bỏ đi.

Những chiếc hộp giấy nhỏ ở Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số có thể chỉ là một câu chuyện rất nhỏ. Nhưng chính từ những việc nhỏ như thế, tinh thần đổi mới sáng tạo trở nên gần gũi hơn: ai cũng có thể sáng tạo, ở bất cứ vị trí nào và từ chính công việc hằng ngày của mình.

Và đôi khi, một sáng kiến chỉ bắt đầu bằng việc chúng ta nhìn một tờ giấy cũ rồi tự hỏi: “Có cách nào để dùng nó tốt hơn không?”.

Châu An