Từ phương thức truyền thống đến áp lực phải đổi mới

Lâu nay, khu vực công nghiệp nông thôn thường gắn liền với hình ảnh các làng nghề, cơ sở sản xuất quy mô nhỏ lẻ, hộ gia đình. Ưu điểm của mô hình này là tận dụng được nguồn nguyên liệu và lao động dồi dào tại chỗ, giải quyết bài toán sinh kế cho người dân. Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển thiếu đồng bộ là công nghệ lạc hậu, năng suất lao động thấp, tiêu hao nhiều năng lượng và đặc biệt là nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Trong bối cảnh nền kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh đang là xu hướng tất yếu toàn cầu, những hạn chế này trở thành điểm nghẽn lớn. Nếu không thay đổi, các sản phẩm CNNT sẽ dần mất đi chỗ đứng ngay trên sân nhà, chưa nói đến việc vươn ra biển lớn.

Sự chuyển dịch từ sản xuất thủ công sang ứng dụng máy móc hiện đại là bước đi tất yếu của công nghiệp nông thôn hiện nay.

Khuyến công "kiểu mới": Lấy Khoa học Công nghệ làm bệ phóng

Nhận thức rõ thách thức đó, chương trình Khuyến công quốc gia và địa phương những năm gần đây đã có sự chuyển hướng rõ rệt. Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ vốn hay đào tạo nghề cơ bản, công tác khuyến công đang tập trung mạnh mẽ vào việc thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo.

Sự hỗ trợ từ nguồn kinh phí khuyến công đã trở thành "vốn mồi", giúp hàng ngàn cơ sở sản xuất mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng máy móc tiên tiến vào các khâu sản xuất trọng yếu. Từ việc tự động hóa dây chuyền chế biến nông sản, ứng dụng công nghệ sấy năng lượng mặt trời, đến việc áp dụng các giải pháp phần mềm quản lý, truy xuất nguồn gốc số hóa... tất cả đang tạo ra một diện mạo hoàn toàn mới cho khu vực CNNT.

Đổi mới công nghệ giúp các cơ sở tối ưu hóa quy trình, giảm tỷ lệ tiêu hao nguyên nhiên vật liệu, từ đó hạ giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đây chính là lời giải thiết thực nhất cho bài toán nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các chương trình khuyến công đang tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nông thôn ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa vào sản xuất

Đích đến là sự phát triển bền vững

Thúc đẩy ĐMST trong khuyến công không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế tức thời mà còn giải quyết bài toán phát triển bền vững ở ba khía cạnh: Kinh tế, Xã hội và Môi trường.

Về kinh tế, giá trị gia tăng của sản phẩm được nâng cao, tạo ra những sản phẩm OCOP (Mỗi xã một sản phẩm) chất lượng, có sức cạnh tranh cao. Về xã hội, hình thành nên đội ngũ lao động nông thôn có kỹ năng, biết làm chủ công nghệ, "ly nông bất ly hương". Về môi trường, việc ứng dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng giúp giảm thiểu khí thải, bảo vệ hệ sinh thái nông thôn – một yếu tố đặc biệt quan trọng khi biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp.

Đổi mới sáng tạo là một hành trình liên tục và không có điểm dừng. Để công nghiệp nông thôn thực sự cất cánh, bên cạnh sự nỗ lực tự thân của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, rất cần sự đồng hành xuyên suốt, linh hoạt và thiết thực hơn nữa từ các chính sách Khuyến công cũng như sự hỗ trợ đắc lực từ ngành Khoa học và Công nghệ. Chỉ khi ĐMST thực sự bén rễ và trở thành văn hóa sản xuất, công nghiệp nông thôn mới có thể phát triển mạnh mẽ và bền vững./.

Huy Quang